تحقیق درباره اهميت و فضيلت صلوات بر پيامبر اعظم ص

تحقیق درباره اهميت و فضيلت صلوات بر پيامبر اعظم ص

اهميت و فضيلت صلوات بر پيامبر اعظم(ص) ؛ تسليم و حيات جاودانه

مقدمه :

براساس رواياتي كه شيعه و سني به طور گسترده، به نقل آن رداخته اند، كيفيت صلوات بر آن حضرت به دست مي آيد.
ابوحمزه ثمالي از كعب بن عجره حديث مي كند، آنگاه كه آيه صلوات بر پيامبر نازل شد، گفتيم: يا رسول ا…! ما مي دانيم كه چگونه بر شما سلام دهيم اما كيفيت صلوات بر شما چگونه است. حضرت فرمودند كه بگوييد: «اللهم صل علي محمد و علي آل محمد كما صليت علي آل ابراهيم انك حميد مجيد اللهم بارك علي محمد و علي آل محمد كما باركت علي آل ابراهيم انك حميد مجيد.»(1)برجستگي «آل پيامبر» در اين حديث و حضور قطعي ايشان در كنار پيامبر(ص) به هنگام درود بر آن حضرت نشان از رفعت مقام آنان و حضور دائمي عترت در كنار سنت پيامبر(ص) دارد. در اهميت اين حضور بايد گفت، پيامبر صلواتي را كه شامل آل و خاندان آن حضرت نباشد نكوهش كرده و از آن به صلوات «ابتر و ناقص» ياد كرده است. به عنوان مثال، ابن حجر هيثمي كه از بزرگان اهل سنت است، روايت كرده كه پيغمبر فرمود: «بر من درود ناتمام نفرستيد.» گفتند: درود ناتمام چيست؟

تحقیق درباره اهميت و فضيلت صلوات بر پيامبر اعظم ص
فرمود: «اينكه بگوييد اللهم صل علي محمد بگوييد اللهم صل علي محمد و آل محمد(2)در تفسير «الدر المنثور، سيوطي هجده حديث از پيامبر نقل شده كه بر اساس آن «آل محمد» را به هنگام صلوات بايد ذكر كرد.»(3)در روايتي ديگر، قبولي نماز مشروط به صلوات بر پيامبر و خاندان او معرفي شده و آمده است: «هر كس نماز بگزارد و در آن بر من و اهل بيتم صلوات نفرستد، نمازش قبول نيست.(4)

اهميت صلوات
صلوات شعار رسمي مسلمانان است كه هر صبح و شام بارها در بهترين عبادت خويش (نماز) آن را تكرار مي كنند. صلوات پيوسته خداوند و فرشتگان بر پيامبر و امر تأكيدي به مؤمنان بر تداوم صلوات بر ايشان را تسليم بودن در برابر فرمانهاي پيامبر(ص) جلوه ديگري از اين اهميت است. «ياايها الذين ءامنوا صلوا عليه و سلموا تسيماً»
در روايتي از امام صادق(ع) آمده است كه ابوبصير سؤال كرد: منظور از صلات بر پيامبر(ص) را فهميده ايم، اما معني تسليم بر او چيست؟ امام فرمود: «منظور تسليم بودن در برابر او در هر كار است.» (5)
از صلوات، در روايات به عنوان «برترين اعمال» ياد شده، چنانكه خوارزمي در «مناقب» خود از ابوعلقمه نقل كرده كه روزي پيغمبر(ص) نماز صبح را با ما گزارد و بعد از آن به ما رو كرد و فرمود:

تحقیق درباره اهميت و فضيلت صلوات بر پيامبر اعظم ص
«اي ياران، من ديشب عموي خود حمزة بن عبدالمطلب و برادرم جعفربن ابيطالب را در خواب ديدم. از ايشان پرسيدم: فدايتان شوم، كدام اعمال را برتر يافتيد؟ گفتند: بهترين اعمال را در سه چيز يافتيم: صلوات بر شما، آب دادن تشنگان و دوستي علي بن ابيطالب(ع).(6)
در روايتي ديگر كه اهميت صلوات را نشان مي دهد، از امام صادق(ع) به نقل از پيامبر(ص) مي فرمايند: «هر كه نزد او نام من آورده شود و او صلوات بر من نفرستد، حق تعالي او را از بهشت دور گرداند.» (7)
البته چنين عقوبت سنگيني از آن كسي است كه عمداً و از روي دشمني با آن بزرگواران از ذكر صلوات روي برتابد.
وجوب صلوات در نماز و مشروط بودن قبولي آن بر درود بر پيامبر(ص) و خاندان پاك وي، جلوه ديگري از اهميت صلوات را بيانگر است.
اجماع علماي شيعه به وجوب صلوات در تشهد اول و دوم نماز است. علاوه بر رواياتي كه از امامان شيعه در اين زمينه آمده است، در كتابهاي اهل سنت نيز رواياتي كه بر وجوب صلوات دلالت مي كند ، كم نيست.
در روايتي، قبولي نماز مشروط بر صلوات بر پيامبر(ص) و اهل بيت(ع) ياد شده است: «من صلي صلوة و لم يصل فيها علي و علي اهل بيتي لم تقبل منه»(8)
از اين رو، از فقهاي اهل سنت «شافعي، آن را در تشهد دوم واجب مي داند و از احمدبن حنبل و جمعي ديگر از فقها بر وجوب آن عقيده دارند؛ اگر چه «مالك» و «ابوحنيفه» و عده اي نيز آن را مستحب مي دانند.(9)

تحقیق درباره اهميت و فضيلت صلوات بر پيامبر اعظم ص
عده اي از مفسران بر اساس برخي روايات معنا و حقيقت صلوات را با پيمان روز الست (الست بربكم، قالوا بلي…) و عالم ذر مرتبط دانسته و صلوات را تجديد عهد و ميثاق با عهد اوليه آدم در آغاز خلقت دانسته اند.
از امام موسي بن جعفر(ع) روايت شده كه: كسي كه صلوات بر پيغمبر اكرم(ص) مي فرستد، معنايش آن است كه وفاي به عهد و ميثاقي كه در عالم ذر پروردگار فرمود «الست بربكم و محمد نبيكم و علي امامكم» بر زبان آورده و قبولي آن را اعلام مي كند و تجديد عمل و ميثاق به عمل مي آورد.(10)
و آخرين سخن در اهميت صلوات شمار فراواني از روايات پيامبر و معصومين(ع) است كه فضيلت و آثار دنيوي و اخروي صلوات را بيان مي كنند و به جرأت مي توان گفت درباره كمتر ذكر و عبادتي مي توان چنين فضايل و آثاري را جست كه گوشه اي از اين فضايل و آثار را مورد اشاره قرار مي دهيم.

آثار و فضايل صلوات
صلوات از سوي گوينده آن شعاري ظاهري و بدون پشتوانه نيست تا از فضايل بي شمار آن در روايات تعجب كنيم و انگشت حيرت بر دهان افكنيم و ذكري چنين كوتاه چگونه فضايلي چنين متبرك دارد: بر اهل ذكر و ايمان پوشيده نيست كه تمامي اذكار از جمله صلوات بر پيامبر(ص) و خاندان پاكش يك لفظ و يك معنا دارد.
تكرار لفظ بدون توجه به معنا سود چنداني ندارد و عمده فضايل در حقيقت ذكر و عبادت نهفته است. چنانكه خداوند مي فرمايد: «اي مردمان شما همگي فقير درگاه الهي هستيد.»(11)
صلوات گوينده حقيقتي با واسطه قرار دادن پيامبر و خاندانش و با درود فرستادن بر آنان طلب رحمت و آمرزش مي نمايد تا با دعايي اين چنين از ذات غني بي نيازي طلب نمايد. چنانكه گفتيم، صلوات از جانب غير خدا طلب رحمت است.
در آيه صلوات نيز خداوند بلافاصله بعد از امر به صلوات بر پيامبر دستور اكيد به تسليم شدن در برابر فرمان ايشان كه فرمان او فرمان خداست، مي دهد. به نظر مي رسد چنين دستوري بعد از امر به صلوات براي آن است كه بفهماند حقيقت درود بر ايشان، تسليم بودن در برابر امري نبوي است و چنين تسليمي حيات جاودانه و حقيقي به آدمي مي بخشد و او را رستگار مي كند و اي اهل ايمان، آنگاه كه خدا و رسول به آنچه شما را حيات مي بخشد فرا مي خوانند، اجابت كنيد.»(12)
با بررسي روايات فضاييل صلوات، چنين به دست مي آيد كه بخشي از اين آثار مربوط به زندگي دنيوي و بخشي به زندگاني اخروي مربوط است كه به برخي از آنها اشاره مي كنيم، اگر چه ممكن است برخي از اين آثار مشترك بين دنيا و آخرت باشد.
الف) آثار دنيوي
نقش صلوات در استجابت دعا
در ادعيه و روايات معصومين(ع) ميان صلوات و مستجاب شدن دعا ارتباط عميقي ديده مي شود.
در دعاهاي صحيفه سجاديه، مناجات شعبانيه، مكارم الاخلاق و… صلوات به گونه اي در ابتدا يا آخر دعا آمده است، زيرا صلوات دعاي مقبوله است. (13)و روايت ديگري نقل شده كه: «هر كسي حاجتي از خداوند دارد، ابتدا صلوات بر پيامبر و آل او گويد سپس حاجت بخواهد و سپس صلوات گويد، زيرا خداوند كريم تر از آن است كه دو طرف دعا را مستجاب كند و وسط آن را مستجاب نشده رها نمايد، زيرا صلوات بر پيامبر و آل او محجوب و در پرده باقي نمي ماند و حتماً مستجاب مي شود.» (14)
از آن جا كه خداوند از مؤمنان خواسته است كه به سوي او با وسيله و واسطه اي تقرب جويند (يا ايها الذين امنوا اتقواا… و ابتغوا اليه الوسيله) (15) صلوات به

تحقیق درباره اهميت و فضيلت صلوات بر پيامبر اعظم ص

پسورد فایل: www.bazaarfile.ir

مطالعه بیشتر